Soru : Ramazan ayında gündüz oruçluyken oruç tutmayanlar için lokanta çalıştırmak günah mıdır?


Cevap : Oruç, dinimizin temel ibadetlerinden biridir. Yerine getirilmesi farz, ihmal edilmesi ise haramdır. Orucu ihmal eden haram işlemiş olur. Ramazan gününde oruç yemenin ise iki boyutu vardır. Bunların birincisi oruç emrinin çiğnenmesidir. İkincisi de Ramazan ayı gündüzlerinin yüklü olduğu manevi ağırlığın çiğnenmesidir. Ramazan gününde oruç yiyen bir Müslüman, aynı anda bu iki günahı işlemiş olur.

Fıkhımızın en temel ilkelerinden biri şudur:


Bir iyiliğe yardımcı olan o iyiliğin sevabına ortak olur. Bir günaha yardımcı olan da o günahtan ortaya çıkan vebale ortak olur.
Ramazan gününde oruç yiyen birinin oruç yemesine yardımcı olan lokantacı veya büfecinin ya da benzeri bir işletmecinin, yardımcısı durumunda olduğu yenmiş oruçların tamamında vebali olacaktır. Bunun tevil edilebilir tarafı yoktur. Müslüman kendisi oruçlu iken, başkalarının orucunun yenmesine yardımcı olamaz. Kendisi alkol kullanmayan bir Müslüman’ın başkalarının alkolünü satmasına benzer bir durumdur bu. Nasıl bir iftar vermekle oruçlunun sevabını umuyorsak, aynı şekilde yenen orucun vebalini de üstlenmiş oluyoruz.

Bu ilkeden şu istisnaları çıkarabiliriz:


1- Müslüman olmayanların yani kâfirlerin oruç tutmaları gerekmemektedir. Kâfir olduğu bilinen birinin yemeğini yedirmede sakınca olmayabilir. Özellikle Hanefi mezhebi içtihatları açısından kâfirlere Ramazan gününde lokanta veya büfede yemek verilebilir. Bu da gayet sınırlı bir ruhsattır. Zira kimin kâfir olduğu için kimin de günahkâr bir mü’min olduğu için yemek yediğini bilmek nerede ise mümkün değildir. Hiçbir mü’minin bulunmadığı bir yer için belki böyle bir ruhsat kullanılabilir. Türkiye gibi, herkesin Müslümanlık iddia ettiği yerlerde, bile bile Ramazan ayının ağırlığını çiğnetmekten başka bir şey olmayacağı için bu ruhsatın kullanılmasının mümkün olmadığı kanaatindeyiz. Müslüman bir insan, Ramazan ayı gündüzünde dükkanını açmamalıdır. Mü’min bir insana servis yapıyorsa, bunun da o orucun yenmesinin vebaline ortak olmak olduğunu bilmesi gerekmektedir.


2- Ramazan ayında oruç tutmama ruhsatı olanlar, mesela yolcular ve hastalar gibiler için elbette yemek yemelerinde bir sakınca yoktur. Böylelerine Ramazan gününde yemek servisi yapılmasında sakınca olmaz. Buna göre de Hastanelerdeki kantin ve lokantalar, otobanlardaki veya şehirler arası karayollarındaki lokantalar, havaalanlarındaki yemek yeme yerleri ve benzeri mekânlar, Ramazan gününde işletilebilir. Zira buralarda yemek yiyenler, ağırlıklı olarak oruç tutmama ruhsatı olanlardır.
Bu iki ayrıntının dışında Ramazan ayında açık bir lokantanın anlamı, Allah’a isyana razı olmaktır. Harama destek olan da haram işlemiştir. Haramın işlenmesine rıza göstermek de haramdır. Bu kadar hassas bir konuda zafiyet gösterdikten sonra bizim şeytanla nasıl savaşacağımızı anlamak mümkün olmaz. Allah yardımcımız olsun.
Selamünaleyküm.
Nureddin Yıldız


Ramazan-ı Şerif Müslümanların en mukaddes ayıdır. Bu ay, her mü`minin hürmet etmesi icab eden bir aydır. Hatta bir kimse yolculuk veya kadın aybaşı gibi bir halde olsa bile, halkın gözü önünde yemek yememesi gerekir. Ramazan-ı Şerifte lokanta açıldığı takdirde yolcu, aybaşı ve lohusa halinde olan kimseler yiyebilecekleri gibi, mazereti olmayan kimselerin de yemek yeme ihtimali vardır. Bu açıdan dikkatli olmak gerekir.


Ancak çocuklara, yolculara ve oruç tutması farz olmayan Müslümanlar ile, gayri müslimlere yemek satmak veya iftar yemeğini hazırlamak için, lokanta açıp çalıştırmanın bir sakıncası yoktur. Bu nedenle lokanta ve pastane gibi yerlerin Ramazan ayı içinde hanımlar, yolcular ve hastalar gibi mazeretli kimseler ve gayri müslimlerle alışverişi caizdir. Fakat oruç tutması gerektiği halde kasden oruç yediği bilinen kişiye satış yapmak caiz değildir. Çünkü günaha yardımcı olmak da günahtır.


Terminallerde veya çarşının ortasında lokanta, pastane işletmekte olan bir şahıs, gelen müşteri, misafir ya da oruç tutması farz olmayan birisi ise veya gayri müslim olduğunu biliyor ise, o zaman satış yapabilir. Oruç tutması gereken birisi ise satış yapamaz.

(Halil GÜNENÇ, Günümüz Meselelerine Fetvalar- sorularlaislamiyet)

Ramazan ayında imsak ile iftar arasında lokanta gibi yiyecek-içecek yerlerinin açık olması caiz değildir. Çünkü bu vakitler orucun vaktidir. Kişi lokanta gibi yerleri açık bırakır ve gelen müşterilere serviste bulunursa, haram işleyenlere hizmet etmiş olur. Kişinin gelen müşterilerden kimin seferi, kimin özürlü olduğunu bilemeyeceği için böyle bir ayrıma girmesi de mümkün değildir.
ismailağa